Jul 11 2026

Jul 11 2026 | शनिवार, आषाढ २७ गते २०८३

बालबालिकाको क्यान्सर विश्वमै गम्भीर चुनौती बन्दै

प्रत्येक वर्ष, विश्वभर १५ वर्ष मुनिका दुई लाखभन्दा बढी बालबालिकाले क्यान्सर जस्ता घातक रोगहरूको सामना गर्छन्, तर उनीहरूको भाग्य उनीहरूको रोगले भन्दा पनि उनीहरूको देशको आर्थिक र स्वास्थ्य प्रणालीले निर्धारण गर्छ ।

धनी देशहरूमा, १० मध्ये ८ बालबालिका क्यान्सरबाट बच्छन् भने, गरिब र मध्यम आय भएका देशहरूमा, उपचारको अभावले प्रत्येक वर्ष लगभग ७५ हजार बालबालिकाको मृत्यु हुने गरेको छ । यो केवल एक चिकित्सा संकट मात्र होइन, तर विश्वव्यापी असमानताको सबैभन्दा मार्मिक अनुहार हो ।

विश्वव्यापी तथ्याङ्कले क्यान्सरबाट बालबालिकाको औसत बाँच्ने दर केवल ३७ प्रतिशत छ, जबकि उच्च आय भएका देशहरूमा, यो दर ८० प्रतिशत वा सोभन्दा बढी पुग्छ । यसको अर्थ एउटै उमेर, एउटै रोगको लागि, तर देश परिवर्तनसँगै, बाँच्ने सम्भावना तीन गुणासम्म फरक हुन्छ । यो भिन्नता औषधि वा प्रविधिको कारणले होइन, बरु समयमै पत्ता लगाउने, उपचारको उपलब्धता र स्वास्थ्य पूर्वाधारको कारणले हो ।

अध्ययनहरूले स्पष्ट रूपमा बाल मृत्युको कारण केवल रोग मात्र होइन, तर उपचारमा सीमित पहुँच र कमजोर स्वास्थ्य प्रणाली हो । इन्टरनेशनल एजेन्सी फर रिसर्च अन क्यान्सरको तथ्याङ्कमा आधारित एक अध्ययन अनुसार, प्यूर्टो रिकोमा केन्द्रीय स्नायु प्रणाली ट्युमर भएका लगभग ८० प्रतिशत बालबालिका रोग पत्ता लागेको तीन वर्ष बाँच्छन् ।

ल्यूकेमियाका केसहरूमा यो असमानता अझ चिन्ताजनक छ । केन्यामा केवल ३० प्रतिशत बालबालिका निदान भएको तीन वर्ष पछि बाँच्छन् भने, प्यूर्टो रिकोमा यो दर ९० प्रतिशत पुग्छ । यसको अर्थ देश परिवर्तनसँगै जीवन र मृत्यु बीचको रेखा धमिलो हुँदै जान्छ ।

अध्ययनले धेरैजसो बाल्यकालको क्यान्सरका केसहरू युरोप र उत्तरी अमेरिकामा रिपोर्ट गरिएको भए पनि, मृत्युको सबैभन्दा बढी संख्या अफ्रिका, एसिया र दक्षिण अमेरिकामा हुन्छ । २३ देशका लगभग १७ हजार बालबालिकाको तथ्याङ्कले बाल्यकालको क्यान्सर अब केवल स्वास्थ्य समस्या मात्र नभएर विकास, नीति र सामाजिक न्यायको लागि गम्भीर चुनौती भएको स्पष्ट रूपमा देखाउँछ ।

विज्ञहरूका अनुसार, कम र मध्यम आय भएका देशहरूमा प्रायः क्यान्सरको निदान ढिलो हुन्छ। उपचारका स्रोतहरू सीमित छन्, हेरचाहको गुणस्तर कमजोर छ, र आर्थिक कठिनाइले प्रायः उपचार त्याग्नु पर्ने हुन्छ ।