चार शहिददेखि जेनजीसम्म: अन्यायविरुद्ध नझुकेका नेपाली शहिदहरु

राणा शासनमा निरंकुशता थियो,पञ्चायत कालमा राजनीतिक स्वतन्त्रता र आर्थिक स्वतन्त्रताको अभाव थियो र प्रजातन्त्रपछि अस्थिरता र भ्रष्टाचार समस्या बन्यो।

नेपाल रैबर
शुक्रवार , माघ १६, २०८२

चार शहिददेखि जेनजीसम्म: अन्यायविरुद्ध नझुकेका नेपाली शहिदहरु

नेपालको इतिहास बलिदानले लेखिएको इतिहास हो। हरेक राजनीतिक परिवर्तन, सामाजिक जागरण र लोकतान्त्रिक उपलब्धिको पछाडि अनगिन्ती ज्ञात-अज्ञात शहीदहरूको रगत, पसिना र आँसु मिसिएको छ। हरेक वर्ष माघ १६ गते मनाइने शहीद दिवस केवल औपचारिक कार्यक्रम र पुष्पगुच्छा अर्पण गर्ने दिन मात्र होइन, यो हाम्रो सामूहिक चेतनालाई झकझक्याउने दिन हो। हामी कहाँबाट हिँड्यौँ, किन हिँड्यौँ र अब कहाँ पुग्नुपर्छ भन्ने प्रश्नसँग साक्षात्कार गर्ने दिन हो।

शहीद दिवसको ऐतिहासिक पृष्ठभूमि

माघ १६ गतेको दिन नेपालका चार महान् शहीद शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द र गंगालाल श्रेष्ठ लाई राणा शासनले मृत्युदण्ड दिएको सम्झनामा शहीद दिवस मनाइन्छ। यी चारै जना नेपालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनका आधारस्तम्भ हुन्। उनीहरूले निरंकुश राणा शासनको विरुद्ध आवाज उठाए, जनतालाई सचेत बनाए र स्वतन्त्रताको बीउ रोपे।

त्यस समय नेपालमा बोल्ने स्वतन्त्रता थिएन, लेख्ने स्वतन्त्रता थिएन, राजनीतिक दल खोल्न पाइँदैनथ्यो। शासकहरूकै इच्छा नै कानुन थियो। यस्तो अन्धकारपूर्ण परिवेशमा यी युवाहरूले सत्य बोल्ने साहस गरे, जनतालाई अधिकारको अर्थ बुझाए र आफ्नो जीवन नै दाउमा राखेर आन्दोलनको नेतृत्व गरे।

चार शहीदहरूको योगदान

१. शुक्रराज शास्त्री
शुक्रराज शास्त्री विद्वान्, लेखक र प्रखर वक्ता थिए। उनले संस्कृत र नेपाली भाषामा लेखेर तथा सार्वजनिक भाषणमार्फत राणा शासनको अन्याय, दमन र शोषणको विरोध गरे। उनले जनतालाई चेतना दिनु नै सच्चा देशभक्ति हो भन्ने मान्यता राख्थे। यही कारणले उनलाई गिरफ्तार गरियो र अन्ततः मृत्युदण्ड दिइयो।

२. धर्मभक्त माथेमा
धर्मभक्त माथेमा एक साहसी युवक थिए। उनी केवल राजनीतिक कार्यकर्ता मात्र होइन, समाज सुधारक पनि थिए। जनतालाई संगठित गर्ने, युवालाई आन्दोलनमा जोड्ने र अत्याचारको विरोध गर्न प्रेरित गर्ने काम उनले गरे। उनको क्रियाशीलताले राणा शासकहरूलाई भयभीत बनायो र अन्ततः उनलाई पनि मृत्युदण्ड दिइयो।

३. दशरथ चन्द
दशरथ चन्द नेपालका पहिलो क्रान्तिकारी कवि-कार्यकर्ता मानिन्छन्। उनका लेख र विचारहरूले युवापुस्तालाई झस्कायो। उनले ‘गुलामी स्वीकार गर्नु भन्दा मृत्यु स्वीकार गर्नु राम्रो’ भन्ने भावना फैलाए। यही निर्भीकताका कारण उनलाई फाँसीको सजाय सुनाइयो।

४. गंगालाल श्रेष्ठ
गंगालाल श्रेष्ठ सबैभन्दा कम उमेरका शहीद थिए। उनी प्रखर, ऊर्जाशील र परिवर्तनप्रति अत्यन्त प्रतिबद्ध थिए। उनीहरूले लेखेका कविताहरू र लेखहरूले तत्कालीन समाजमा राजनीतिक चेतना फैलायो। युवा उमेरमै राष्ट्रका लागि प्राण त्याग्नु उनको असाधारण देशभक्तिको उदाहरण हो।

यी चारै जना शहीदको बलिदानले नेपालमा प्रजातन्त्रको ढोका खोल्यो। उनीहरूको मृत्युपछि आन्दोलन झन् सशक्त बन्यो र अन्ततः २००७ सालमा राणा शासनको अन्त्य भयो।

शहीदको अर्थ केवल इतिहासमा सीमित छैन

हामी प्रायः शहीदलाई इतिहासको पानामा सीमित गर्छौँ। तर शहीदको अर्थ समयसँगै विस्तार हुँदै गएको छ। कुनै पनि अन्याय, अत्याचार, शोषण र भ्रष्टाचारको विरुद्ध उभिँदा ज्यान गुमाउने व्यक्ति पनि शहीद नै हो।

२०४६ सालको जनआन्दोलन, २०६२/६३ सालको जनआन्दोलन, मधेस आन्दोलन, विभिन्न सामाजिक न्यायका आन्दोलन यी सबैमा सयौँ मानिसहरूले आफ्नो जीवन बलिदान दिएका छन्। उनीहरूको नाम इतिहासका ठूला किताबमा नआउन सक्छ, तर उनीहरूको योगदानले देशको दिशा बदलेको छ।

नयाँ पुस्ता र ‘जेन्जी आन्दोलन’

समय बदलिएको छ, संघर्षका स्वरूप बदलिएका छन्। पहिले निरंकुश शासन विरुद्ध लडाइँ थियो भने आज भ्रष्टाचार, कुशासन, बेरोजगारी, महँगी र राजनीतिक बेइमानी विरुद्ध लडाइँ छ। यही सन्दर्भमा गत भदौ २३ र २४ गते भएको जेन्जी आन्दोलन नेपालका युवाहरूको चेतनाको एउटा नयाँ अध्याय हो।

यस आन्दोलनमा हजारौँ युवायुवती सडकमा उत्रिए। उनीहरूले पारदर्शिता, जवाफदेहिता र इमानदार शासनको माग गरे। “देश हाम्रो पनि हो, भविष्य हाम्रो पनि हो” भन्ने सन्देशसहित उनीहरू शान्तिपूर्ण तर दृढ आन्दोलनमा सहभागी भए। दुर्भाग्यवश, यही आन्दोलनको क्रममा केही युवाहरूले भ्रष्टाचारको विरोध गर्दैगर्दा आफ्नो अमूल्य जीवन गुमाए। उनीहरूका नामहरू सबैले सम्झन नसक्लान्, तर उनीहरूको बलिदानको मूल्य अत्यन्त ठूलो छ। उनीहरूले देखाइदिए कि शहीद केवल विगतका पात्र होइनन्, शहीद आज पनि जन्मिरहेका छन्।

राणा शासनदेखि जेन्जी आन्दोलनसम्म: एउटै धागो

यदि हामीले इतिहासलाई गहिरिएर हेर्छौँ भने, शुक्रराज शास्त्रीदेखि जेन्जी आन्दोलनका युवासम्म एउटै धागोले जोडिएको देखिन्छ - अन्यायको विरोध र न्यायको खोजी।

समस्या बदलिँदै गयो, तर संघर्ष उस्तै रह्यो। हरेक पुस्ताले आफ्नै किसिमको युद्ध लड्नुपर्‍यो। हिजोको युद्ध बन्दुक र फाँसीसँग थियो भने आजको युद्ध व्यवस्था, नीतिगत कमजोरी र भ्रष्ट मानसिकतासँग छ।

शहीद दिवसको वास्तविक सन्देश

शहीद दिवस मनाउनु भनेको मञ्चमा भाषण गर्नु, फोटोमा माल्यार्पण गर्नु र सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्नु मात्र होइन। यसको वास्तविक सन्देश होस्

1. शहीदको सपना बुझ्नु - उनीहरू कस्तो नेपाल चाहन्थे
2. आत्ममूल्यांकन गर्नु - हामी त्यो सपनाको कति नजिक छौँ
3. जिम्मेवारी लिनु - देश सुधार्ने काम नेताको मात्र होइन, नागरिकको पनि हो।

यदि हामी भ्रष्टाचार देखेर चुप लाग्छौँ भने, यदि अन्याय सहेर बस्छौँ भने, यदि गलतलाई गलत भन्न डराउँछौँ भने-हामी शहीदको बलिदानको अपमान गरिरहेका हुन्छौँ।

युवापुस्ताको भूमिका

नेपालको जनसंख्याको ठूलो हिस्सा युवा हो। यही युवापुस्ता परिवर्तनको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो। जेन्जी आन्दोलनले देखायो कि युवा पुस्ता अब केवल दर्शक बन्न चाहँदैन, उनीहरू सहभागी बन्न चाहन्छन्। युवाले शिक्षा, सीप र प्रविधिसँगै नैतिक साहस पनि सिक्नुपर्छ। शहीदको सम्मान भनेको केवल भावनात्मक श्रद्धाञ्जली होइन, व्यवहारिक इमानदारी हो - घुस नदिनु, गलत काम नगर्नु, सत्य बोल्नु र अन्यायको विरोध गर्नु।

माघ १६ गते मनाइने शहीद दिवस विगतको सम्झना मात्र होइन, वर्तमानको प्रश्न र भविष्यको मार्गदर्शन हो। शुक्रराज शास्त्री, धर्मभक्त माथेमा, दशरथ चन्द र गंगालाल श्रेष्ठले देखाएको बाटो आज पनि उत्तिकै सान्दर्भिक छ। त्यसैगरी, जेन्जी आन्दोलनमा ज्यान गुमाएका युवाहरूले हामीलाई सम्झाइदिए - लडाइँ सकिएको छैन, केवल मोर्चा फेरिएको छ।

यदि हामी शहीदको सपना पूरा गर्न चाहन्छौँ भने, भ्रष्टाचारमुक्त, न्यायपूर्ण र समावेशी नेपाल निर्माणतर्फ इमानदारीपूर्वक लाग्नुपर्छ। यही नै शहीदप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली हुनेछ।

शहीद अमर रहून्। नेपाल सदा स्वतन्त्र, न्यायपूर्ण र उज्यालो रहोस्।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

भर्खरै

चार शहिददेखि जेनजीसम्म: अन्यायविरुद्ध नझुकेका नेपाली शहिदहरु

मोदी निवासअगाडि प्रदर्शन गर्ने राहुल गान्धीसहितका नेता पक्राउ

देउवाले भने- स्वदेश फर्किदै छु, सरकारले प्रतिशोधको राजनीति गरिरहेको छ

प्रदेशमा सहकार्य गर्न एमाले र नेकपा सहमत

प्रदीप अधिकारीविरुद्ध घुस लिएको र सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दा दायर

नेपालको पुँजीगत खर्चमा कार्यान्वयनगत घाटा र विकास राज्यको संकट

८० प्रतिशतभन्दा बढी अनौपचारिक क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकहरूको सम्‍बोधनबिना देश समृद्ध हुनैसक्‍दैन

एआइको युगमा मानिसका प्रश्नहरू अझै उस्तै छन्

डिजिटल युगमा साइबर अपराध र राष्ट्रिय सुरक्षा

सम्पादक

रमन बडैला

सूचना विभाग दर्ता नम्बर

१८१६/०७६-७७

+977-9869602660

[email protected]

गृहपृष्ठ

अपडेट

ट्रेन्डिङ

भिडियो

मोदी निवासअगाडि प्रदर्शन गर्ने राहुल गान्धीसहितका नेता पक्राउ

देउवाले भने- स्वदेश फर्किदै छु, सरकारले प्रतिशोधको राजनीति गरिरहेको छ

प्रदेशमा सहकार्य गर्न एमाले र नेकपा सहमत

प्रदीप अधिकारीविरुद्ध घुस लिएको र सम्पत्ति शुद्धीकरण मुद्दा दायर

समता कर फिर्तापछि विद्युतको कर हटाउन गगन थापाको माग

तयारी पोसाक उद्योगको विकास र प्रवर्धनमा सरकार प्रतिबद्ध छ: प्रधानमन्त्री शाह

नेप्सेमा सामान्य वृद्धि, ६ अर्ब ६७ करोडको कारोबार

निजी शिक्षा र स्वास्थ्यमा लगाएको ३ प्रतिशत करबाट पछि हट्यो सरकार

हर्क साम्पाङलाई स्वागत गर्न पुगेका कार्यकर्ता जानकी मन्दिरबाट लखेटिए

'जलनका घटना नयाँ होइनन्, हाम्रो चासो नयाँ हो'

हरिपूर्वामा पोषणमैत्री विद्यालय निर्माणका लागि विद्यालय स्वास्थ्य तथा पोषण सम्मेलन सम्पन्न

उसको पढ्ने रहर

साउन २६ देखि आयोजना हुने नेपाल मोबिलिटी एक्सपो अपाङ्गमैत्री हुनेछ: कार्यकारी निर्देशक राजकुमार दुलाल

विश्वकपको उपाधिका बलिया दाबेदार फ्रान्स र स्पेनबीच सेमिफाइनलमा भिडन्त

एकदिवसीय सिरिजमा इङ्ग्ल्यान्डको कमब्याक, भारत ४ विकेटले पराजित

चार शहिददेखि जेनजीसम्म: अन्यायविरुद्ध नझुकेका नेपाली शहिदहरु

13.9K

13.9K

सम्बन्धित विषय:

सम्पादक

रमन बडैला

सूचना विभाग दर्ता नम्बर

१८१६/०७६-७७

+977-9869602660

सर्च गर्नुहोस्

गृहपृष्ठ

अपडेट

ट्रेन्डिङ

भिडियो