Jul 21 2026

Jul 21 2026 | मंगलवार, श्रावण ५ गते २०८३

विश्वका ५८ प्रतिशत देशका विद्यालयमा मोवाइल फोन प्रतिबन्ध

विश्वभरका विद्यालयहरूमा मोबाइल फोन प्रयोगमाथि प्रतिबन्ध लगाउने प्रवृत्ति तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। युनिसेफको २०२६ को रिपोर्टका अनुसार अहिले विश्वका ५८ प्रतिशत देशका विद्यालयमा मोबाइल फोन प्रयोगमा रोक लगाइएको छ ।

सन् २०२३ मा यस्तो प्रतिबन्ध केवल २४ प्रतिशत देशमा सीमित थियो भने २०२५ सम्म आइपुग्दा ४० प्रतिशत पुगेको थियो । अहिले २०२६ मा यो संख्या उल्लेख्य रूपमा बढेर ५८ प्रतिशत पुगेको छ । विशेषगरी मध्य र दक्षिण एसियाली देशहरू यसमा अगाडि देखिएका छन् भने अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्डजस्ता देशहरू अझै पछि छन् ।

विद्यालयमा मोबाइल प्रतिबन्ध लगाउनुको मुख्य उद्देश्य कक्षामा विद्यार्थीको ध्यान भंग हुन नदिनु, साइबर दुर्व्यवहार घटाउनु र मानसिक स्वास्थ्य सुधार गर्नु रहेको अध्ययनले देखाएको छ । सामाजिक सञ्जालको प्रयोगले विशेषगरी किशोरीहरूमा आत्मविश्वास घटाउने समस्या बढेको पनि उल्लेख गरिएको छ ।

अध्ययनअनुसार मोबाइल प्रयोगका कारण विद्यार्थीहरू पढाइमा केन्द्रित हुन नसक्ने, विद्यालयभित्रै डिजिटल दुर्व्यवहार बढ्ने र सामाजिक सञ्जालबाट नकारात्मक प्रभाव पर्ने देखिएको छ । एक अध्ययनले ३२ प्रतिशत किशोरीहरूले सामाजिक सञ्जाल प्रयोगपछि आफ्नो शारीरिक बनावटप्रति असन्तुष्टि महसुस गरेको जनाएको छ ।

मोबाइल प्रतिबन्धपछि विद्यार्थीको व्यवहारमा सकारात्मक परिवर्तन देखिएको पनि उल्लेख गरिएको छ । हंगेरीमा गरिएको अध्ययनअनुसार विद्यालय समयमा मोबाइल प्रयोग ३७ प्रतिशतबाट घटेर ४ प्रतिशतमा झरेको छ। यससँगै विद्यार्थीहरूबीच आपसी संवाद, खेलकुद र पुस्तक पढ्ने बानी बढेको पाइएको छ ।

यद्यपि सबै शिक्षकहरू सन्तुष्ट भने छैनन् । करिब ३३ प्रतिशत शिक्षकले सकारात्मक प्रभाव देखिएको बताएका छन् भने ६४ प्रतिशतले अझै थप सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन् ।

केही देशहरूले पूर्ण प्रतिबन्धभन्दा पनि कडा नीति लागू गरेका छन्। यसबाट प्रविधि प्रयोग र अनुशासनबीच सन्तुलन कायम गर्ने प्रयास गरिएको जनाइएको छ ।