Jun 04 2026

Jun 04 2026 | बिहिवार, जेठ २१ गते २०८३

जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई सम्बोधन गर्न भारतले १५ ट्रिलियन डलर लगानी गर्नुपर्ने

जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई सम्बोधन गर्न लगानी गरेर, भारतले २०३० सम्ममा ५० लाखभन्दा बढी रोजगारी सिर्जना गर्न सक्ने रिपोर्ट सार्बजनिक भएको छ । यसले हरितगृह ग्यास उत्सर्जन घटाउन मात्र मद्दत गर्दैन तर कम कार्बन, दिगो जीडीपीमा पनि योगदान पुर्‍याउने दाबी गरिएको छ ।

डेलोइट इन्डिया र रेनमेटर फाउन्डेसनद्वारा जारी गरिएको एक प्रतिवेदनमा वर्षा, तापक्रम, भूमि प्रयोग र जैविक विविधतामा परिवर्तनले प्राकृतिक स्रोतहरू घटाउँदैछ र जटिलता बढाउँदैछ । फलस्वरूप, भारतले जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई सम्बोधन गर्न र रोजगारी सिर्जना गर्न २०३० सम्ममा १५ ट्रिलियन डलर लगानी गर्नुपर्नेछ । यो लगानीले उत्पादन, भण्डारण, सञ्चालन र मर्मतसम्भार, हरियो सामग्री र रसदमा ठूलो संख्यामा प्रत्यक्ष र अप्रत्यक्ष रोजगारी सिर्जना गर्न उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउने उल्लेख छ । यसबाहेक, यो लगानीले घरेलु जीडीपीलाई वार्षिक रूपमा ३.५ देखि ४ ट्रिलियन डलरले बढाउन सक्छ, जसले भारतलाई थप समावेशी र जलवायु-लचिलो अर्थतन्त्र बन्न तर्फ डोऱ्याउनेछ ।

प्रतिवेदनमा जलवायु परिवर्तन जस्ता चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न भारतलाई प्रणालीगत रूपान्तरणको आवश्यकता रहेको उल्लेख छ । विभिन्न स्तरमा व्यक्तिगत पहलहरूभन्दा बाहिर गएर निर्माण गर्ने, लगानी गर्ने र नवप्रवर्तन गर्ने तरिकालाई पुन: आकार दिने साझा अभियान विकास गर्नु आवश्यक छ । सरकार, नीति निर्माता, निगम, नागरिक समूह र शहर योजनाकारहरूले यसमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछन् । भविष्यको लागि लचिलो जीविकोपार्जन, प्रतिस्पर्धी उद्योग र रोजगारी सिर्जना गर्न जलवायु परिवर्तनको एजेन्डामा मिलेर काम गर्नुपर्ने सुझाव प्रतिवेदनले दिएको छ ।

डेलोइटको २०२५ नागरिक जलवायु सर्वेक्षण अनुसार, जलवायु परिवर्तनले भारतको दैनिक जीवनलाई द्रुत रूपमा असर गरिरहेको छ । ८६ प्रतिशत मानिसहरूले जलवायु परिवर्तनका कारण उनीहरूले विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ, जसमध्ये एक तिहाइले उनीहरूको स्वास्थ्य र जीविकोपार्जनमा प्रभाव पारेको छ । प्रतिवेदनमा २०२५ कर्पोरेट जलवायु तयारी सर्वेक्षणको नतिजा पनि समावेश छ। यस अनुसार, व्यक्तिहरू जस्तै भारतीय व्यवसायहरूले पनि जलवायु-सम्बन्धित घटनाहरूका कारण चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छन् । ४७ प्रतिशत व्यवसायहरूले रिपोर्ट गरे कि परिवर्तनशील वातावरणीय अवस्थाले कर्मचारीको स्वास्थ्यलाई असर गरिरहेको छ र सञ्चालनलाई असर गरिरहेको छ । यद्यपि, तिनीहरूले यी चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न सक्रिय कदम चालिरहेका छन् ।

जलवायु परिवर्तनका चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न विभिन्न स्तरमा प्रयासहरू भइरहेका छन् । सर्वेक्षण गरिएकाहरूमध्ये ४४ प्रतिशतले फोहोर छुट्याउने अभ्यास गरिरहेका छन्। ४० प्रतिशतले बिजुली वा पानीको खपत घटाइरहेका छन् । ३० प्रतिशतले एकल-प्रयोग प्लास्टिकको प्रयोग घटाइरहेका छन् । यद्यपि, समन्वित प्रयास र सामूहिक कार्यको अभावका कारण सहभागिता सीमित छ । २२ प्रतिशतले यस दिशामा कुनै प्रयास गरिरहेका छैनन् । यसका लागि वित्तीय प्रोत्साहन र बढ्दो जागरूकता आवश्यक छ ।