.png "ncell")
 (1).gif "machhapuchhre bank")
३१ लाख ८० हजार वर्ष पुराना मानव पुर्खा लुसीका जीवाश्म अवशेष पहिलोपटक युरोपमा प्रदर्शनीका लागि ल्याइएका छन्। सोमबारदेखि चेक गणराज्यको राजधानी प्रागस्थित राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयमा यी अवशेषहरू ‘मानव उत्पत्ति र जीवाश्म’ शीर्षकको प्रदर्शनीअन्तर्गत ६० दिनसम्म प्रदर्शन गरिनेछ।
लुसीका हड्डीका टुक्राहरू अत्यन्तै दुर्लभ मानिन्छन् र विरलै मात्र इथियोपियाबाहिर लैजाने गरिन्छ। अस्ट्रेलोपिथेकस अफारेन्सिस प्रजातिकी लुसी सन् १९७४ मा इथियोपियाको हदर क्षेत्रमा डोनाल्ड जोहानसनको टोलीले फेला पारेका थिए। त्यो समयमा लुसीलाई सबैभन्दा पूर्ण मानव पुर्खाको जीवाश्म मानिएको थियो, जसले मानव विकासबारेको बुझाइमा क्रान्तिकारी परिवर्तन ल्याएको थियो।
प्रदर्शनीमा लुसीसँगै ‘सेलाम’ नाम दिइएको अर्को उल्लेखनीय जीवाश्म पनि राखिएको छ। सेलाम, लुसीभन्दा करिब एक लाख वर्ष पुरानो, दुई वर्ष सात महिनाको अस्ट्रेलोपिथेकस बच्चाको जीवाश्म हो। यो अवशेष लुसी पाइएको ठाउँनजिकै सन् २००० मा जेरिसेने अलेम्सेगेडले फेला पारेका थिए। दुवै वैज्ञानिक (जोहानसन र अलेम्सेगेड) प्रदर्शनीको उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुँदै छन्।
राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयका निर्देशक माइकल लुकेसका अनुसार, “सेलामको अवशेष यसअघि कहिल्यै इथियोपियाबाहिर देखाइएको थिएन र लुसीलाई पनि केवल एकपटक अमेरिका लैजिएको थियो।” उनले यो प्रदर्शनीलाई ‘विश्वकै सबैभन्दा बहुमूल्य र प्राचीन पुरातात्त्विक प्रदर्शनमध्ये एक’ भनेर वर्णन गरेका छन्।
आदीस अबाबास्थित इथियोपियाको राष्ट्रिय सङ्ग्रहालयले उधारो दिएका ५२ अवशेष टुक्राहरूमा दाँत, खोपडीका भाग, नितम्ब, र तिघ्राको हड्डी समावेश छन्। इथियोपियाली हेरिटेज अथोरिटीका निर्देशक अबेबाव अयाल्यु गेल्लाले यो प्रदर्शनीले “इथियोपियालाई मानव जातिको उत्पत्तिको भूमि” को रूपमा प्रवर्द्धन गर्ने बताए।
लुसीको नाम ब्रिटिश ब्याण्ड ‘द बिटल्स’ को चर्चित गीत ‘लुसी इन द स्काई विथ डायमन्ड्स’ सुन्दै गर्दा राखिएको हो। उनको कद १.१ मिटर (३ फिट ७ इन्च) र तौल करिब २९ किलो थियो। वैज्ञानिकहरूका अनुसार, उनी दुई खुट्टामा हिँड्न सक्ने थिइन्, र ११–१३ वर्षको उमेरमै मृत्यु भएको अनुमान गरिएको छ – जुन उमेरमा सो प्रजातिका लागि वयस्क अवस्था मानिन्थ्यो।
यद्यपि लुसीलाई लामो समयसम्म सबैभन्दा पुरानो मानव पुर्खाको रूपमा चिनिँदै आए पनि सन् १९९४ मा फेला परेको 'अर्डी' नामक जीवाश्मले त्यो स्थान ओगट्यो। अर्डिपिथेकस रामिडस प्रजातिकी अर्डी झन्डै ४५ लाख वर्षअघि इथियोपियामा बस्थिन्। त्यसपछि सन् २००१ मा चाडमा फेला परेको ‘तौमाई’ नामक करिब ६–७ लाख वर्ष पुरानो खोपडीले मानव परिवार अझ पुरानो हुनसक्ने संकेत दिएको थियो।
हालका अध्ययनहरू लुसीका शरीर संरचनाबारे नयाँ तथ्यहरू उजागर गरिरहेका छन्। सन् २०१६ मा गरिएको एक अध्ययन अनुसार, लुसीको माथिल्लो शरीर, विशेष गरी हातहरू, अत्यन्तै बलिया थिए। यो देख्दा अनुमान गरिन्छ कि उनी नियमित रूपमा रूख चढ्ने गर्थिन् र सम्भवतः राति हाँगामै सुत्थिन्। यद्यपि उनका खुट्टाहरू भने तुलनात्मक रूपमा कमजोर थिए, जसले गर्दा हिँड्न र उक्लनमा त्यति सजिलो थिएन।
अझ रोचक कुरा के छ भने, लुसीको एउटा हड्डीमा देखिएको फ्र्याक्चर (चिरा) का आधारमा वैज्ञानिकहरूले उनी सम्भवतः अग्लो रूखबाट खसेर मृत्यु भएको हुनसक्ने निष्कर्ष निकालेका छन्।
.gif "unitedajod")
© 2026 All right reserved to nepalraibar.com
Design & Developed By 
चर्चित अपडेट
ताजा
 (1) (1).gif "muktinath")
.png "tulsipur")
